اصول اخلاقی نشریه
اصول اخلاقی نشریه و مصادیق سوء رفتار در نشر
منشور اخلاقی نشریه تحقیقات تجربی اقتصاد مبتنی بر اصول کمیته اخلاق در انتشار (COPE) و منطبق با منشور اخلاقی نشریات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تدوین شده است. این منشور با هدف تضمین رعایت رفتار حرفهای و اخلاقمدار از سوی تمامی مشارکتکنندگان در فرایند نشر (نویسندگان، داوران، دبیران علمی و سردبیر) تنظیم شده است. ارسال مقاله، داوری آن و تصمیمگیری درباره پذیرش یا عدم پذیرش، به منزله آگاهی و پایبندی به این اصول است. در صورت احراز تخطی از هر یک از این مسئولیتها، نشریه حق پیگیری و اقدام مقتضی را برای خود محفوظ میدارد.
وظایف و مسئولیتهای ناشر، سردبیر، هیئت تحریریه، داوران و نویسندگان
وظایف و مسئولیتهای ناشر
- دانشگاه کردستان بهعنوان ناشر نشریه تحقیقات تجربی اقتصاد موظف است اطمینان حاصل کند که تمامی تصمیمات مرتبط با پذیرش یا رد مقالات، صرفاً بر مبنای ارزیابی علمی و داوری تخصصی اتخاذ میشود و هیچگونه منفعت شخصی، سازمانی، سیاسی یا تجاری در آن نقش ندارد.
- ناشر باید بر اجرای اصول اخلاقی نشر از سوی سردبیر، اعضای هیئت تحریریه، داوران و نویسندگان نظارت داشته باشد.
- ناشر موظف است ضمن شناسایی موارد احتمالی تخلف علمی از جمله - جعل دادهها، سرقت علمی یا دستکاری نتایج - از انتشار آثار مخدوش جلوگیری کند و در صورت کشف تخلف، ناشر باید اقدامات اصلاحی لازم مانند انتشار اصلاحیه، اعلام شفافسازی یا بازپسگیری مقاله را انجام دهد.
- ناشر باید دسترسی پایدار و بلندمدت به محتوای علمی نشریه را از طریق حفظ و آرشیو دیجیتال تضمین کند.
- حمایت از استقلال علمی نشریه و جلوگیری از هرگونه فشار بیرونی مؤثر بر روند داوری یا انتشار از مسئولیتهای اصلی ناشر است.
- ناشر باید برای ارتقای کیفیت علمی نشریه و نمایهسازی آن در پایگاههای معتبر داخلی و بینالمللی تلاش کند.
وظایف و مسئولیتهای سردبیر و اعضای هیئت تحریریه
- سردبیر و اعضای هیئت تحریریه باید از نظر علمی و حرفهای صاحبنظر بوده و دارای سوابق پژوهشی معتبر، روحیه مسئولیتپذیری، حقیقتجویی، رعایت انصاف، بیطرفی و پایبندی به اخلاق حرفهای باشند.
- انتخاب داوران متخصص، و تصمیمگیری نهایی درباره پذیرش یا رد مقالات بر اساس ارزیابی داوران، بر عهده سردبیر و هیئت تحریریه است.
- هیئت تحریریه موظف است محرمانگی اطلاعات نویسندگان و داوران را در تمام مراحل حفظ کند.
- در صورت مشاهده تخلفات علمی نظیر سرقت ادبی یا تقلب، هیئت تحریریه باید فرایند بررسی، انتشار اصلاحیه یا بازپسگیری را مطابق دستورالعمل COPE اجرا کند.
- هیئت تحریریه موظفاند فرایند داوری دوسویه ناشناس را رعایت کنند و هویت نویسندگان و داوران را محرمانه نگه دارند.
- هیئت تحریریه باید از تعارض منافع احتمالی جلوگیری کرده و استقلال علمی نشریه را در برابر فشارهای بیرونی حفظ کند.
- نگهداری محرمانه نسخههای دریافتی تا زمان انتشار، بر عهده دبیران علمی است.
- سردبیر باید سیاستهای داوری و انتشار را بهطور شفاف در اختیار نویسندگان و داوران قرار دهد و به شکایات احتمالی آنان رسیدگی کند.
- سردبیر مسئول است که مقالات پذیرفتهشده از نظر ساختار نگارشی، استناددهی و فرمت مطابق با استانداردهای بینالمللی باشند.
وظایف و مسئولیتهای داوران
- داوران باید مقالات را با دقت، بیطرفی و مبتنی بر معیارهای علمی و تخصصی ارزیابی کنند.
- گزارش داوری باید دقیق، مستدل و همراه با پیشنهادهای سازنده برای بهبود مقاله باشد.
- تمام اطلاعات مرتبط با مقاله و نویسندگان محرمانه تلقی شده و داور حق استفاده از آنها برای مقاصد شخصی یا علمی را ندارد.
- داوران باید در صورت وجود تعارض منافع - اعم از اشتراک مالی، سازمانی، شخصی یا ارتباط علمی - از داوری مقاله خودداری و موضوع را فوراً به سردبیر اعلام کنند.
- رعایت زمانبندی داوری الزامی است و داور باید نظر خود را در مهلت تعیینشده ارسال کند.
- ارزیابی روششناسی پژوهش، درستی دادهها و تحلیلهای اقتصادسنجی از وظایف اصلی داور است.
- در صورت عدم صلاحیت علمی برای داوری، داور باید سریعاً موضوع را به سردبیر اطلاع دهد.
- داوران موظفاند در صورت مشاهده هر نوع تخلف مانند سرقت ادبی، مشابهت غیرمجاز، جعل دادهها یا دستکاری نتایج، آن را گزارش کنند.
- داور باید در صورت لزوم منابع مفید و مرتبط برای تقویت مقاله را پیشنهاد دهد.
وظایف و مسئولیتهای نویسندگان
- نویسندگان باید تضمین کنند که مقاله ارسالی قبلاً منتشر نشده و همزمان برای نشریه دیگری (بهجز در قالب چکیده یا بخشی از یک سخنرانی یا پایاننامه) ارسال نشده است.
- نویسنده مسئول باید از رضایت تمام نویسندگان و مشارکت واقعی آنان در پژوهش اطمینان حاصل کند.
- کسب مجوزهای لازم از مؤسسه یا سازمان مرتبط با دادهها یا پژوهش، بر عهده نویسندگان است.
- نویسندگان موظفاند راهنمای نویسندگان نشریه و الزامات ارسال مقاله را مطالعه و رعایت کنند.
- توضیحات تکمیلی شامل تعارض منافع، حمایت مالی، قدردانی و سهم مشارکت نویسندگان باید بهطور کامل در مقاله ذکر شود.
- مقاله باید در حوزه تخصصی نشریه و مطابق با اصول علمی، ساختاریافته و مبتنی بر استانداردهای نگارشی باشد.
- مقاله باید حاصل پژوهش اصیل نویسندگان باشد و استفاده از آثار دیگران تنها با ذکر منبع مجاز است.
- در صورت نیاز، نویسندگان باید دادههای خام پژوهش را ارائه کنند و در صورت امکان، آنها را در دسترس عموم قرار دهند.
- تمامی مقالات با نرمافزارهای تشخیص سرقت ادبی بررسی خواهند شد و نویسندگان باید از این موضوع آگاه باشند.
- نویسندگان موظفاند در بازنگری مقاله، بهطور کامل به نظرات داوران پاسخ داده و نسخه اصلاحشده را در مهلت مقرر ارسال کنند.
- نویسندگان باید اجازه اعمال ویرایشهای لازم برای حفظ کیفیت علمی و استانداردهای نشریه را بدهند.
- مسئولیت صحت و دقت دادهها، تحلیلها و محتوای مقاله بر عهده نویسندگان است و انتشار مقاله به معنای تأیید محتوای آن توسط نشریه نیست.
- نویسندگان مجاز به انتشار همپوشان (تکرار دادهها یا نتایج پیشین با تغییرات جزئی) نیستند.
نقض اصول اخلاقی نشر
نشریه تحقیقات تجربی اقتصاد هرگونه تخلف علمی و نقض اصول اخلاق نشر را غیرقابل قبول دانسته و مطابق سیاستهای COPE و استانداردهای بینالمللی با آن برخورد خواهد کرد. مهمترین مصادیق تخلف عبارتاند از:
- سرقت ادبی: استفاده از آثار، جملات یا ایدههای دیگران بدون ذکر منبع است. حتی استفاده از جملهای تکراری از مقالات قبلیِ همان نویسنده بدون ارجاع، تخلف محسوب میشود.
- دادهسازی یا جعل دادهها: ارائه دادهها، نتایج یا یافتههای غیرواقعی بهعنوان داده تجربی معتبر به نام خود است.
- تحریف دادهها: حذف، تغییر یا دستکاری دادهها با هدف القای نتایج خاص یا پنهانسازی واقعیتهای پژوهش.
- اجاره علمی: واگذاری انجام پژوهش به فرد یا سازمانی دیگر و انتشار آن به نام خود.
- ارسال همزمان: ارسال یک مقاله به چند نشریه بهطور همزمان یا انتشار تکراری اثر مشابه.
- مقالات دونسخهای: انتشار چند مقاله با دادهها، فرضیات یا نتایج یکسان با عنوانهای متفاوت.
- انتشار تکراری: تقسیم یک پژوهش واحد به چند مقاله بدون توجیه علمی.
- انتساب غیرواقعی: ذکر نام نویسندگانی که مشارکت علمی نداشتهاند یا انتساب نادرست وابستگی سازمانی.
- دستکاری منابع: افزودن منابعی که در متن مقاله استفاده نشدهاند یا استنادهای غیرواقعی.
